30 november 2017

Blog 5: "Koester uw konvooi"

Dit keer is het mijn beurt om een blog te schrijven. Ik bof want vandaag is professor Jenny Gierveld de spreker tijdens onze wekelijkse verdiepingssessie. Een ‘topspreker’, zo heeft Berend de Groote haar aangekondigd.

Professor Gierveld is als emeritus hoogleraar Sociologie en Sociale Gerontologie met meer dan vijftig jaar onderzoekservaring een autoriteit op het gebied van eenzaamheid. En zij is de grondlegger van de De Jong Gierveld eenzaamheidsschaal, die landelijk in vele gezondheidsmonitors gebruikt wordt om de eenzaamheid van een populatie te meten en die ook in ons experiment een belangrijke rol speelt.

Eenzame ouderen?

Kwart voor vier kom ik hijgend aan bij het Huis van de Wijk De Boomspijker. Een kwartier te laat doordat ik uit een ander overleg moest komen. Een overleg met een groepje studenten die verborgen eenzaamheid bij ouderen in Oud Oost in beeld gaan brengen. Maar hoe terecht maken we ons eigenlijk zorgen over eenzame ouderen? Hoewel de kranten er bol van staan is het gros van de 65-plussers niet eenzaam, laat Prof. Gierveld zien. Een kwart van hen is matig eenzaam, maar dat zie je bij alle leeftijden terug. En matige eenzaamheid lost zich vaak vrij gemakkelijk weer op. Slechts acht tot tien procent van de 65-plussers is ernstig eenzaam. Dat zijn de mensen die er moeilijk uit te helpen zijn, en de mensen die vaak ook psychische klachten hebben.

Klantmanager

Het zaaltje waarin we bijeen zijn gekomen, is schemerig en er zitten zo’n 17 mensen, waarvan de meesten klantmanager zijn in één van de stadsdelen. Ondanks dat veel informatie al eerder ter sprake is geweest, luisteren ze geboeid. Niet iedereen heeft alle eerdere verdiepingssessies meegemaakt en sommige informatie is belangrijk genoeg om nog eens te horen.

De gevarenzone

Mensen tussen de 45 en de 55 jaar zijn het vaakst ernstig eenzaam. Gelukkig val ik over een paar jaar buiten de gevarenzone. In deze periode van het leven vinden vaak heftige levensgebeurtenissen plaats, legt Gierveld uit: scheiding, ontslag, verhuizing, ouders die mantelzorg nodig hebben, kinderen die het huis uit gaan. Het is ook voor een groot deel de populatie die klantmanagers bedienen. En vanwege de problematiek waar veel klanten mee te maken hebben, zoals een verminderde gezondheid en armoede, is de kans op eenzaamheid onder hen extra groot. Dat wordt door de aanwezige klantmanagers beaamd. Ook dat het heel lastig is om over die eenzaamheid te praten en om er iets aan te doen. Het is belangrijk om inzicht te krijgen in de oorzaken van de eenzaamheid en om rekening te houden met de diversiteit aan vormen van eenzaamheid, benadrukt prof Gierveld. Niet elke eenzame is hetzelfde. Veel van onze interventies om eenzaamheid te bestrijden zijn gericht op sociale eenzaamheid en zijn te vrijblijvend. Mensen worden niet uitgedaagd zelf iets te ondernemen.

Koester uw konvooi

Wij boffen, zegt Gierveld. Wij hebben veel meer opleiding dan de vorige generaties. Daardoor hebben wij betere levensverwachtingen. Ook is het taboe op scheiding weg, waardoor gescheiden mensen zich veel minder buitengesloten voelen dan vroeger. Toch wil ze niet in onze schoenen staan. De vanzelfsprekende communities van kerken zijn weggevallen, we hebben minder kinderen, die ook nog eens vaker ver weg gaan wonen en langer moeten werken. Daarbij komt dat er tegenwoordig veel meer alleenstaanden zijn dan vroeger. Hoe moet dat als wij straks 80 zijn? Wie ontfermt zich dan over ons? Met wie kunnen wij ons leven dan delen?

Advies

Prof. Gierveld heeft een belangrijk advies voor ons: “Zorg voor uw Konvooi” is haar boodschap. Laat je relaties, en vooral de ‘oude’, niet verwateren. De kans op eenzaamheid neemt toe bij een kleiner netwerk. “Trek je schoenen aan; pak de telefoon. Koester het konvooi dat met u meevaart door het leven.”

En om meteen de daad bij het woord te voegen, sluiten we af met een borrel.

Francisca Flinterman

Dit blog is onderdeel van Uit de schaduw van de eenzaamheid


Delen