06 september 2018

Onderzoeksagenda van de Expertgroep Aanpak Eenzaamheid

De Expertgroep Amsterdamse Aanpak Eenzaamheid heeft een onderzoeksagenda samengesteld, waarin beloftevolle onderzoeksrichtingen staan vermeld.

De gemeente Amsterdam pakt eenzaamheid op een lerende manier aan in de stad. Zowel de praktijk, als het beleid en het onderzoek kunnen van elkaar leren en zo bijdragen aan een doelgerichte aanpak van eenzaamheid. Hieronder staan puntsgewijs beloftevolle onderzoeksrichtingen vermeld. Deze punten zijn het resultaat van overleggen in de Expertgroep Eenzaamheid waarin de GGD, Movisie en de Hogeschool van Amsterdam zijn vertegenwoordigd. Ook hebben Prof. Theo van Tilburg (VU Amster-dam) en Dr. Gerine Lodder (RUG) enkele punten aangedragen.

 

Theoretische onderbouwing

  • Momenteel zijn er weinig theorieën gekoppeld aan de aanpak van eenzaamheid die ingaan op gedragsverandering. Het is beloftevol om te verkennen of gedragsveranderingsmodellen van toegevoegde waarde kunnen zijn. Voornamelijk om in kaart te brengen welke factoren een rol spelen bij het gedrag en waarom het voor vereenzaamde mensen zo moeilijk is zelfstandig hun gedrag aan te passen en uit de neerwaartse spiraal van eenzaamheid te klimmen.
     

Determinantenonderzoek

  • We kunnen veel leren van onderzoek naar aanverwante onderwerpen, zoals mentale gezondheid. Hier wordt bijvoorbeeld momenteel veel onderzoek gedaan naar het verkennen van het taboe en hoe dit te doorbreken is (‘Beautiful distress’). Het is van belang eerst de determinanten van het taboe in kaart brengen, voordat er grote campagnes worden uitgezet.
     

 

Specifieke groepen

  • Meer aandacht voor gender en ‘intersectionaliteit’ in onderzoek. Eenzaamheid bij mannen kan andere vormen en correlaties hebben met gedrag dan bij vrouwen. Intersectionaliteit speelt bijvoorbeeld als het gaat om onderzoek naar migranten. Als mensen te maken hebben met een combinatie van risicofactoren, hoe beïnvloeden die elkaar en wat betekent dat voor de ervaring van het individu?

  • Bij specifieke doelgroepen zoals LHBTI-ers komt eenzaamheid vaker voor dan bij de algemene bevolking. Wat kan hiermee in verband staan (denk aan ervaren discriminatie, sociale uitsluiting en minderheidsstress)?
     

 

Leeftijd

  • De leeftijdsgroep van jongvolwassenen (25 - 34 jaar) kent zijn eigen eenzaamheidsproblematiek. Op deze leeftijd vindt de overgang plaats naar het ‘settlelen’ met een partner. Over de eenzaamheidsproblematiek onder deze leeftijdsgroep is weinig bekend.

  • Over de context en omstandigheden waarin jongeren vereenzamen is ook relatief weinig bekend. Nu is er als het gaat om onderzoek naar jongeren en eenzaamheid met name onderzoek vanuit een psychologisch perspectief. We weten nog weinig over hun situatie, de context en sociale omstandigheden. Welke gebeurtenissen maken dat jongeren vereenzamen? En hoe kun je daarop inspelen?

  • Binnen de leeftijdsgroep van 46 t/m 64 jaar is eenzaamheid hoog. Naar deze groep is echter weinig onderzoek gedaan en onduidelijk is waarom onder deze leeftijdsgroep de eenzaamheid zo hoog is.

  • Preciezere studies zijn nodig naar wat er precies gebeurt als ouderen vereenzamen. Het is duidelijk dat een aantal gebeurtenissen op latere leeftijd eenzaamheid laat toenemen. Maar over de samenloop van gebeurtenissen, daar weten we nog weinig van. En ook hoe de samenhang is met andere problematieken, zoals depressie, is vaak nog onduidelijk.
     

 

Context

  • Eenzaamheid in zijn specifieke context, bijvoorbeeld op het werk.

 

Weten wat werkt in de aanpak van eenzaamheid

  • Meer evaluatie-onderzoek naar beloftevolle interventies. Afhankelijk van de ontwikkelfase waarin interventies of initiatieven zich begeven dient een geschikte evaluatievorm gevonden te worden. Een overzicht van vormen van evaluatie-onderzoek zijn in Zicht op Effect beschreven. Enkele voorbeelden van uitgevoerde evaluatie-onderzoeken zijn:

  • Er is momenteel nauwelijks onderzoek gedaan naar de kosten en baten van eenzaamheidsinterventies. Hier dient meer onderzoek naar gedaan te worden.

     

Screening

  • Bij klinische gezondheidsonderzoeken zou vaker eenzaamheid, of sociale gezondheid, als te onderzoeken factor meegenomen kunnen worden.
     

Kennis delen

  • Het organiseren van een internationale conferentie over de lokale aanpak van eenzaamheid. Hoe pakken steden als Kopenhagen, Oslo, Berlijn, Antwerpen en Brugge eenzaamheid aan?

 


Delen