30 oktober 2017

Licht Verstandelijke Beperking en Eenzaamheid

In een steeds snellere samenleving vormen Licht Verstandelijk Beperkten een kwetsbare groep. Ook als het gaat om de problematiek rondom eenzaamheid. Het gezelschap van deze Community of Practice was divers. Het leerdoel van de avond was het in kaart brengen van het aantal Amsterdammers met een licht verstandelijke beperking, wie van hen eenzaam is en hoe eenzaamheid bij deze groep kan worden verminderen.

In een steeds snellere samenleving vormen Licht Verstandelijk Beperkten - Amsterdammers met een IQ tussen de 55 en 70 – een kwetsbare groep. Ook als het gaat om de problematiek rondom eenzaamheid. LVB’ers lopen relatief vaak vast op hun sociale vaardigheden die nodig zijn om vriendschappen aan te gaan en te onderhouden. Het gezelschap van deze Community of Practice was divers, met ervaringsdeskundigen, wetenschappers, beleidsmakers, bewoners en professionals en studenten. Het leerdoel van de avond was het in kaart brengen van het aantal Amsterdammers met een licht verstandelijke beperking, wie van hen eenzaam is en hoe eenzaamheid bij deze groep kan worden verminderen.

“Vrienden maken is moeilijk maar vrienden behouden is nog lastiger” “iedereen is gelijk mensen moeten niet zo een stempel krijgen. De stempel moet weg als we de stempel LVB houden dan gaat het niet weg” [Ervaringsdeskundige]

Hoogleraar Ontwikkelingspedagogiek Carlo Schuengel start de avond en gaf vanuit wetenschappelijk onderzoek een inkijkje in de wereld van LVB’ers. In Amsterdam zijn naar schatting circa 70.000 mensen zwakbegaafd[1]. Van mensen met een verstandelijke beperking voelt ongeveer de helft zich chronisch eenzaam. Bij mensen zonder verstandelijke beperking is dat veel minder.

Johan de Vries, beleidsadviseur zorg van de Gemeente Amsterdam, sprak over het LVB’ers als een kwetsbare groep die extra aandacht nodig heeft. Vervolgens vond er een paneldiscussie plaat tussen de drie professionals Karen Soeterink (Prisma), Paul Proost (Leger des heils) en Peter Bakker (Philadelphia). In de zaal zaten ook ervaringsdeskundigen die reageerden met ervaringen uit hun dagelijks leven.

Wat werkt bij… lessen en ervaringen

  • Wisselwerking sociale vaardigheden. Mesnen met een IQ lager dan 85 hebben moeite met vaardigheden om vrienden te maken. Soms maakt alleen de angst voor en gedachten over vermeende gebrekkige vaardigheden dat het niet lukt.
  • Een negatieve houding of verwachting van de omgeving (stigmatisering). Onze samenleving gaat steeds sneller, er zijn veel mensen die moeite hebben om mee te komen, soms worden zij feitelijk weggezet als nietsnutters alleen omdat mensen moeite hebben met mee komen. Er is dan weinig ruimte om op zoek te gaan naar de talenten van mensen, ook van hen die minder snel denken.
  • Vanuit de wetenschap is er het advies eerst mensen uit de chronische eenzaamheid te halen door bijvoorbeeld een keer per week met (een groep) af te spreken. Daarna ontstaat ruimte om door middel van cognitieve trainingen LVB’ers te helpen hun sociale vaardigheden te ontwikkelen. Enkel ontmoetingen organiseren is niet voldoende. Je moet mensen helpen anders naar hun eigen vaardigheden te laten kijken en deze te trainen. Maatwerk is hierbij het devies.
  • Vanuit de ervaringsdeskundigen is er behoefte voor een ontmoetingsplek waar zij zich daadwerkelijk thuis voelen. Door bezuinigingen en door andere doelgroepen voelen ze zich vaak niet op hun gemak in buurthuizen.
  • De LVB- keten is in kaart gebracht in Amsterdam, waaruit enkele aanbevelingen voor het gemeentelijke beleid naar voren kwamen: zet in op een vroege herkenning in het onderwijs en via gemeentelijke dienstverlening zoals Participatie; vergroot de toegankelijkheid van de gemeentelijke dienstverlening door informatie laagdrempeligere te verwoorden en verbeter tot slot de LVB-keten door inkoop en sturing.

Kansen voor de stad:

  • Zet effectief in op het ontwikkelen van sociale vaardigheden, stimuleer LVB’ers hun angst hiervoor te overkomen en zet in op het verminderen van stigmatisering in de samenleving
  • Nog veel LVB’ers die eenzaam zijn worden nu niet bereikt. Er is meer samenwerking nodig met Werk, Participatie en Inkomen(WPI) van de Gemeente Amsterdam. Daar ligt een grote kans omdat bij WPI veel mensen komen die nu niet gezien of bereikt worden. Dit vraagt wel om een andere benadering van de doelgroep vanuit de klantmanagers van WPI
  • De maatschappelijke stigmatisering vraagt aandacht. Het is tijd om in een campagneachtige wijze aandacht te vragen voor de talentontwikkeling van LVB’ers.
  • Relatieproblemen bij LVB-mensen krijgen nog weinig aandacht. Ook deze groep heeft behoefte aan intiem contact. Er is een datingsmethodiek die zowel online als offline is. Er heerst bij veel organisaties nog een gereserveerdheid wanneer het gaat om intimiteit terwijl de doelgroep er wel behoefte aan heeft.
  • Vroeger kwam vooral thuiszorg achter de voordeur. Nu zie je dat veel meer sectoren en professionals hier aandacht voor hebben. Zij zijn onze ogen en oren achter de voordeur. Daar zouden we hen beter voor kunnen equiperen.
  • Activiteiten in buurthuizen zijn nog onvoldoende toegankelijk voor LVB-mensen.
  • Kwetsbare mensen hebben vooral contact met andere kwetsbare mensen. Dit kan fijn zijn voor de onderlinge (h)erkenning, maar contact tussen verschillende groepen heeft meerwaarde doordat er mogelijkheden ontstaan om elkaar te steunen.

Belangrijkste vragen uit de zaal:

  • Vraag: Hebben we het in de Amsterdamse aanpak eenzaamheid over de LVB of de zwakbegaafde groep? Antwoord wetenschap: Het zou logischer zijn om het te hebben over de groep die problemen heeft met zelfredzaamheid en dus te spreken over de mensen die m.b.t. hun IQ lager scoren dan 85.
  • Vraag ervaringsdeskundige: ik ben het zat om alleen in clubjes met andere mensen met beperking te zitten. Ik wil ook gewone mensen ontmoeten, gaan jullie daarvoor zorgen? Antwoord professionals: het is lastig maar we proberen het wel. Bij Leger des Heils groeit de groep LVB groep bijvoorbeeld gestaag. Ze komen bij het leger des heils omdat zij een vrij klein netwerk hebben en toch steun nodig hebben. Het verloop van het netwerk van deze doelgroep is vrij groot. Familie en vrienden zijn, na jaren steun, moe en kunnen de steun niet meer aan. De groep die het leger des Heils ziet doet het ook niet persé goed in een buurthuis. Daar vinden zij niet voldoende aansluiting.
  • Vraag welke stad willen we zijn? Ons leven wordt complexer en dit brengt meer mensen in de problemen. Modern grootstedelijk leven is niet de ideale omgeving voor iemand met een IQ <85. In dorpen komen meer mensen met een verstandelijke beperking voor dan de stad maar zij ondervinden minder problemen. Een inclusieve stad vraagt om ook rekening te houden met hoe snel mensen leren. Door te onthaasten, het belang van menselijke contact voorop te stellen, meer tijd te nemen voor elkaar ontstaat meer ruimte voor mensen met verschillende leertempo’s.

 

[1] Vanuit de wetenschap wordt gesproken over Licht verstandelijke Beperking als mensen een IQ hebben tussen 55 en 70 en van zwakbegaafd bij mensen met een IQ tussen 70 en 85. De gemeente Amsterdam wordt uitgegaan van een IQ lager dan 85.


Delen


Gerelateerde artikelen: