07 juni 2018

Roze eenzaamheid "we zijn eigenlijk op zoek naar connectie"

Loading video..

Heel veel is er (nog) niet bekend uit onderzoek over de oorzaken van eenzaamheid onder de groep LHBTI+. Maar de bijeenkomst Roze Eenzaamheid in Pakhuis de Zwijger op 31 mei jongstleden gaf veel inzicht, vooral door de indrukwekkende bijdrage van ervaringsdeskundigen in de zaal.

De avond begon al emotioneel met een verhaal van moderator Natasja van den Berg en een dringend beroep op aanwezigen om hun hart te laten zien. Dat gebeurde, maar eerst liet Stephan Cremer, hoofd volwassenen en ouderen bij de GGD Amsterdam, de cijfers over Amsterdam zien. Die toonden een verdubbeling van ernstige eenzaamheid onder homoseksuele mannen ten opzichte van 2012, een aanzienlijke stijging van mentale problemen onder lesbische en biseksuele vrouwen en een dito verhoging van het aantal ervaringen van discriminatie. Ook het gebruik van harddrugs onder homoseksuele mannen en overgewicht onder vrouwen was toegenomen.

Cremer benadrukte overigens dat het moeilijk is onderzoek te doen binnen de LHBTI+-gemeenschap - ‘we zoeken alternatieven om een beter en diverser beeld te krijgen, suggesties daarvoor zijn welkom!’

 

De enige zijn

Uit de daaropvolgende discussie met de zaal en het panel (Dino Suhonic van Stichting Maruf, een platform voor queer moslims, Leon Knoops trainer Chemsex Mainline -gezondheidsvoorlichting drugsgebruikers, en Kris van der Veen kwartiermaker LHBT bij de gemeente Purmerend en medewerker van 113 zelfmoordpreventie) kwamen verschillende mogelijke oorzaken naar voren.

Geopperd werd dat de groei te maken kan hebben met het verdwijnen van het taboe op eenzaamheid - meer mensen durven er open over te zijn.

Suhonic sprak over minority stress: queer mensen uit islamitische gemeenschappen hebben vaak sterke banden met familie, maar daar wordt de anders geaardheid vaak niet geaccepteerd. Binnen de witte LHBTIi+-gemeenschap voelen ze zich ook vaak niet thuis en kunnen ze te maken hebben met racisme of islamofobie. ‘Jongeren hebben vaak het gevoel de enige te zijn in hun situatie. Bijeenkomsten en praatgroepen kunnen helpen, maar de echt eenzamen nemen die stap niet.’

 

Seksdates

Van der Veen stelde dat onder LHBTI-ers vijf tot zeven maal zo vaak suïcidale gedachten voorkomen als onder hetero’s. Aan de telefoon wordt aangegeven dat ze zich uitgesloten, gepest en onveilig voelen en geen aansluiting vinden bij reguliere LHBTI-netwerken.

Knoops kwam met cijfers over drugsgebruik in de homoscene, waar drie keer vaker dan hetero’s drugs wordt gebruikt tijdens seks, en waar online seksdates inmiddels de norm zijn. ‘Mannen glijden af naar chemsex, terwijl ze eigenlijk op zoek zijn naar connectie’, stelde hij.

Hij zag een cluster van oorzaken: moeilijke coming out, seksuele issues, weinig eigenwaarde en het gemak van online daten, waardoor sociale vaardigheden verloren gaan.

Van der Veen noemde nog de illusie van perfectie die bij datingapps ontstaat: ‘Er blijft altijd het idee dat een volgende swipe nog beter is, dat perfectie bestaat.’ Hij vond het overigens te ver gaan om technologie de schuld te geven van alles: ‘Technologie kan ook juist leiden tot verbinding.’

 

Anders zijn

Oplossingen kwamen ook ter sprake. Uit de zaal kwam Anniek Haafman, een lesbische hulpverlener die die avond de term behartiger van ervaringsperspectief muntte, met een pleidooi voor ruimte om anders te zijn. ‘Wanneer je verschillen kunt omarmen, ontmoet je overeenkomsten.’

Die hartenkreet kwam vaker en in diverse vormen terug. Van der Veen pleitte voor maatwerk. ‘Iedereen heeft zijn eigen verhaal.’ En Suhocic riep op tot ‘minder generalistisch zijn en goed kijken naar elk individu.’ Hij vond ook dat een betere representatie van een diverse samenleving bij de zittende macht belangrijk is. En dat er meer tijd en aandacht moet komen voor het leggen van goede verbindingen met elkaar. Van der Veen vond dat het onderwijs daarin een rol kan spelen. En Knoops hamerde op openheid en zichtbaarheid: ‘Je moet met elkaar praten over problemen en behoeften.’

Uit de zaal kwamen verschillende mensen naar voren die vertelden over hun eigen ervaringen met eenzaamheid. ‘Beleid helpt niet; je kunt wel naar allerlei bijeenkomsten gaan, maar je mist dan thuis iemand bij wie je vertrouwd en op je gemak bent.’ En: ‘Steeds op pad gaan is vermoeiend, en je moet er gezond voor zijn. Als je ouder wordt, wordt dat ook moeilijker.’

 

Wat werkt bij…lessen en ervaringen

  • een andere fysieke inrichting van stad en dorp (hofjes waarbij je vanzelfsprekend buren ontmoet)
  • een buddy aanvragen bij organisatie
  • naar bijeenkomsten gaan van gelijkgestemden
  • je huis openstellen voor anderen
  • zelf een helpende hand bieden
  • echte connecties aangaan met mensen om je heen
  • investeren in duurzame relaties
  • empathisch vermogen ontwikkelen

 

Kansen voor de stad

  • in het onderwijs ruimte maken voor sociale vaardigheden en ontwikkelen empathie
  • bij hulpvraag goed kijken naar het individu - iedereen heeft een eigen verhaal
  • kijken naar andere vormen van wonen
  • meer onderzoek doen binnen de doelgroepen zelf

 

Belangrijkste vragen uit de zaal

  • ‘Hoe zit het met heteroseksuele transgenders? Daar komt ook veel eenzaamheid voor.’
  • ‘Kun je onderzoek relateren aan alcoholgebruik en stijging ziekenhuisopnames - indicatoren van eenzaamheid?’
  • ‘Kijk naar de relatie tussen lesbisch zijn en psychische kwetsbaarheid.’
  • ‘Hoe zit het met dak- en thuislozen?’
  • ‘Besteed aandacht aan gelovigen, die leren dat religie en andersgeaardheid niet samengaan, waardoor hun persoonlijke band met God veel stress oplevert in plaats van steun.’
  • ‘Hoe verlossen we seks onder homoseksuelen van het negatieve stigma - te lang is het verbonden geweest met hiv en aids?’

 

Dino Suhonic: ’Echt eenzamen nemen de stap naar praatgroepen niet.’

Leon Knoops: ‘Mannen glijden af naar chemsex, maar zijn eigenlijk op zoek naar connectie.’

Kris van der Veen: ‘Technologie kan juist leiden tot verbinding.’


Delen


Gerelateerde artikelen: